Home

In 1995 trouwde mijn vriend Jean. De verbijstering in het dorp was enorm. Jean? Trouwen? Onbestaanbaar! De eeuwige vrijgezel stond nou niet bepaald bekend als Casanova, en genoot de reputatie van gezapige zonderling die bijzonder op zijn rust en zelfverkozen eenzaamheid gesteld was. Maar op zekere dag was hij als een blok gevallen voor een Deense toeriste, die hier het dorp onveilig kwam maken. Nadat het gemonkel van buitenspel gezette mannen in de kroeg wat was verstomd, drong het collectieve besef door dat het menens was, met Jean en zijn Deense. De bruiloft zou in Denemarken plaats vinden en we vonden dat we er in elk geval een beetje bij moesten zijn, als dorpelingen. Geen afvaardiging; niemand had er het geld voor en Denemarken trok ook niet ècht. Dus we besloten tot een fotoboek van het dorp, te overhandigen als het gelukkige paar zich hier voor de wittebroodsweken zou vervoegen. Geen boek met historische monumenten (we zijn officieel geklasseerd als ‘un des plus beaux villages de France’) of ‘celebs’ (de kunstenaar Max Ernst woonde hier ooit, de acteur Max von Sydow, Virgin-baas Richard Branson en -oké, een dorpje verderop- de Beckhampjes nog steeds), maar een smoelenboek van alle mensen die er voor Jean toe deden en die het dorp maakten tot ‘ons’ dorp. Jean scheidde nog geen half jaar later en kwam terug. Maar dat boek heb ik onlangs weer eens mogen doorbladeren. Dat was schrikken. Zeker twaalf van de toen geportretteerde dorpsgenoten zijn er inmiddels niet meer. En allemaal zijn ze overleden aan kanker. Schildklierkanker in de meeste gevallen. Ik mag geen conclusies trekken zonder wetenschappelijk bewijs, maar het aantal jonge mensen dat in ons dorp en in de omgelegen dorpen aan kanker is overleden overtreft verre het landelijk gemiddelde. De reden is niet ver te zoeken, vermoeden we: Tjernobyl. De Franse overheid heeft het vele jaren hardnekkig ontkend, maar recente metingen wijzen uit dat de radio-activiteit in ons subtropische paradijsje nog steeds -24 jaar na dato- onaanvaardbaar hoog is. Zou dat de reden zijn dat mijn vriend Henri Labrandade, een boom van een natuurmens, dol op zelfgeplukte paddenstoelen (de sponzen van het milieu), als een gedegenereerd kasplantje wegteerde in l’Hôpital Pasteur in Nice? Dat we mijn beste vriendin Mariette moesten wegdragen na een onmenselijke lijdensweg? Dat, kortom, veel te veel van mijn dorpsgenoten vroegtijdig het loodje legden, en leggen? Bewijzen kan ik niks, maar feit is dat de echte impact van de radioactieve ‘fall out’ al sinds de ramp zelf onder het tapijt is geveegd. De toen verantwoordelijke Pierre Pellerin, baas van de SCPRI (Service Central de protection contre les rayons ionisants) blijft er tot op de dag van vandaag bij dat “er geen enkel verontrustend stralingsniveau is gemeten”, terwijl in Italië (om de hoek) allerhande maatregelen werden genomen om het consumeren van mogelijk besmette (zuivel)producten te voorkomen. Blijkbaar stopte volgens de Franse overheid de nucleaire wolk bij de grens. In 1987 verscheen er zelfs een overheidsrapport dat dat moest aantonen: we waren officieel ‘totalement épargné’ oftewel geheel gespaard gebleven. We weten beter: het regende hier, een paar dagen na Tjernobyl. Precies toen die radioactieve ellende boven ons hoofd hing. Die hele nucleaire wolk is hier gewoon neergeslagen. Met alle gevolgen van dien. Volgens Philippe Renaud, onderzoeker bij CRIIRAD, de organisatie die de nucleaire impact in kaart brengt, is het “een schandaal dat de overheid evident bewijs van nucleaire vervuiling zomaar terzijde schuift”. Erger: sinds april dit jaar zijn zelfs de metingen gestopt. Wat niet weet…. Volgens de Nice Matin gaat het intussen om de grootste leugen uit de Franse geschiedenis: “la mensogne de l’État, quand le nuage s’arrêtait à nos frontiéres” (de leugen van de overheid, hoe de radioactieve wolk stopte bij de grens: NM 12/04/2010). Met name in de Mercantour, één van de fraaiste natuurreservaten van onze streek zou nog steeds een onacceptabele hoeveelheid cesium in de melk van het melk/kaasvee voorkomen. En wij? We wonen hier, we willen hier graag blijven wonen. Maar bij elke dorpsgenoot die wegvalt, vraag je je af: hoe lang nog, en tegen welke prijs. Overigens is de impact op een korte vakantie nog niet aangetoond. U bent dus van harte welkom.

Het afvoerputje van Europa

ma 28 juni 2010

De regio PACA (Provence-Alpes-Côte d’Azur) is het meest vervuilde stukje Frankrijk, zo meldde vandaag BFM-TV. Dat is geen prettige mededeling, en niemand in dit mooiste deel van de republiek wil het eigenlijk horen. Al helemaal niet zo vlak voor de vakanties, want dergelijke negatieve berichtgeving zou het toerisme weleens een stevige knauw kunnen geven.
Maar wáár, is het natuurlijk wel. Metingen wijzen uit dat de luchtvervuiling hier, ver boven het landelijk gemiddelde ligt en zelfs vier keer hoger is dan in Île-de-France, Parijs en omgeving. Klein lichtpuntje: in 2009 was het nog erger, met maar liefst dertig dagen waarop de vervuiling boven aanvaardbare normen piekte, en er maatregelen (snelheidsbeperking voor auto’s, verbod op industriële uitstoot) genomen moesten worden om de smog terug te dringen. Maar de zomer is nog maar net begonnen en de viezigheid manifesteert zich pas bij temperaturen boven de 25 graden en windstil weer zonder neerslag; dat hebben we hier nog nauwelijks gehad. Dominique Robin, directeur van Atmopaca dat de metingen uitvoert, vermoedt dan ook dat het ergste nog moet komen. Maar hij signaleert ook dat de vervuiling zich stabiliseert en misschien zelfs wel een beetje afneemt. “Dankzij schonere motoren en brandstoffen. En omdat er nu in Nice een tram rijdt en de bus slechts 1 euro kost, zodat meer mensen het openbaar vervoer nemen.” Jammer, maar dat is alleen in de Alpes Maritimes. Bovendien groeit het autobezit in de hele regio PACA nog steeds jaarlijks met drie procent. Dus gaan er ook stemmen op om binnensteden autovrij te maken of -in navolging van Londen en Milaan- tolzones in te stellen voor stadscentra: hoe verder de stad in, hoe duurder het wordt. Bij alle berekeningen en mogelijke maatregelen wordt consequent in alle talen gezwegen over het vliegveld van Nice. Niet alleen het gevaarlijkste van heel Europa ( met krankzinnige aanvlieg- en vertrekroutes vanwege het vermijden van geluidshinder voor de aanpalende ‘goudkust’ waar de miljonairs wonen, plus taxiënde vliegtuigen die landings- en startbanen moeten passeren) maar ook nog eens één van de meest vervuilende voor zijn omgeving. Door klimatologische omstandigheden komt namelijk alle luchtvervuiling zo ongeveer samen bij de ‘Baie des Anges’, waarin het vliegveld deels is gesitueerd en waaraan de stad Nice ligt mooi te wezen. Niet ten onrechte wordt dit prachtige stukje subtropen dan ook aangeduid als het afvoerputje van Europa.
Over de impact van de nucleaire ramp van Tjernobyl (1986) op uw favoriete vakantiebestemming praat ik u morgen bij.

Formeren op z’n Frans

zo 27 juni 2010

Formeel ben ik geen Française (al domineren Hugenoten de stamboom), qua mentaliteit inmiddels ruimschoots. En dat wil weleens opspelen. Voorbeeldje: onlangs was ik een paar uur op Schiphol en moest er lunchen met zakenrelaties. Vanzelfsprekend bestelde ik omstreeks twaalf uur -l’heure de l’apéro, nietwaar?- een glas witte wijn. Zelden werd ik door gesprekspartners zo vernietigend aangestaard. Zo, zo, zag je ze denken. Zó vroeg al aan de drank? Ik ben streng calvinistisch opgevoed, maar na meer dan twintig jaar Zuid-Frankrijk heb ik ondertussen enig verstand van ‘joie-de-vivre’. Eerst een glaasje om de smaakpapillen te prikkelen, dan de lunch. Mét een flesje wijn erbij; ik wéét niet beter. Het calvinistisch schuldcomplex ben ik godzijdank wel zo’n beetje kwijt. Ik keek op Schiphol met een schuin oog naar de Nederlandse televisie die nogal onontkoombaar in beeld hing, waarop te zien was hoe heel politiek Nederland over elkaar heen buitelde in een poging een nieuw kabinet in elkaar te timmeren. Uri Rosenthal bleek geen ‘lepeltjesbuiger’ en moest het stokje doorgeven aan de ‘page’ van Trix, Tjeenk Willink. Die ook al geen chocola kon maken van de puzzel links-rechts-midden en andere coalities.
Ik moest meteen denken aan François Mitterand, de eerste president die ik hier meemaakte. Voor hem was politiek liefde en liefde politiek. En ik herinnerde me een uitspraak van Dominique de Villepin, die de verkiezingsnederlaag van de oer-calvinist Lionel Jospin (2002) aldus verklaarde: “Je moet de liefde willen bedrijven met Frankrijk als je president wilt worden”. De kans lijkt me ‘quatre fois rien’ (vier keer nul, zoals ze hier zeggen) dat we ooit zo’n tekst uit de mond van Rutte, Cohen, Pechtold of Halsema kunnen optekenen. Misschien uit die van Wilders, maar dan moet je er weer een zweepje bij denken, dus dat werkt niet. L’exception Française = levenslust, joie-de-vivre, óók in de politiek. Daar helpt geen ‘snuffelstage’ aan. Als je elkaar niet ligt: forget it. U gaat een lange formatie tegemoet.

Een groeiend aantal Niçois weigert bekeuringen en belastingen te betalen. Hun argument: de Franse staat heeft in Nice en omgeving geen enkele rechtsbevoegdheid. Hoezo? Omdat het voormalige graafschap Nice helemaal geen deel uitmaakt van Frankrijk.
Minstens een verrassend standpunt. Zeker nu we dit jaar ‘vieren’ dat Nice en Savoie precies 150 jaar geleden aan Napoléon III werden ‘overgedragen’.
De supporters van de Vrijstaat Nice baseren zich op het vredesverdrag tussen Italië en de geallieerden uit 1947. In die overeenkomst staat dat Tende en Le Brigue voortaan deel uitmaken van het Franse departement Alpes-Maritimes (06) en dus niet langer Italiaanse gemeenten zijn. Maar het verdrag bepaalt óók dat Frankrijk aan de Verenigde Naties moet laten weten dat alle voorgaande, maar in verband met de Tweede Wereldoorlog ‘geschorste’ overeenkomsten met Italië, weer gelden. Die bepaling heeft ‘Parijs’ over het hoofd gezien en dus is de sanctie van toepassing die in het vredesverdrag uit 1947 staat: de nietig-verklaring van alle eerdere afspraken met Italië. Waaronder dus ook het Verdrag van Turijn uit 1860, waarbij de graafschappen Nice en Savoie Frans werden. Die zijn letterlijk gezien, tot op de dag van vandaag daardoor nadrukkelijk niét Frans.
Strikt juridisch is daar geen speld tussen te krijgen, menen de Vrijstaters.
Het parlementslid Yves Nicolin van de regeringspartij UMP heeft de kwestie in de Assemblée Nationale aan de orde gesteld; premier Fillon heeft tot nog toe geen antwoord weten te formuleren.
De wetenschapper David Pavot, specialist internationaal recht aan de Universiteit van Nice, biedt de vrijstaters in zijn stad echter weinig hoop. Hij wijst erop dat praktisch gewoonterecht het binnen het internationale recht vaak wint van ‘geschreven’ regels. De man heeft beslist gevoel voor humor, want hier in het zuiden is het bestrijden van geschreven regels zo’n beetje een praktisch gewoonterecht: het muisje bijt dankzij zijn uitleg dus in zijn eigen staartje. In de praktijk betekent dat: une histoire sans fin. Benieuwd hoeveel belastinggeld voor overloze procedures dit geintje weer gaat kosten.


Vandaag hebben we onze eerste watersnoodrampdoden begraven. Onder wie Jean-Pierre Barbeau, een 71-jarige fietsveteraan, de steun en toeverlaat en de inspirerende kracht achter de Vélo club dracénois. Jean-Pierre zou aanstaande zaterdag zijn 50-jarig huwelijksfeest vieren, temidden van zijn kinderen en kleinkinderen. In plaats daarvan werd het een indrukwekkende afscheidsdienst in l’église de la Sainte Famille in Draguignan, waar ook burgemeester Max Piselli acte de présence gaf.
De meer dan driehonderd aanwezigen hielden het niet droog, toen de kist van Jean-Pierre onder een ereboog van door clubleden omhooggestoken fietswielen naar buiten werd gedragen, op de tonen van Yve Montants chanson ‘À bicyclette’: Quand on partait sur les chemins, nous étions tous des gamins, à bicyclette. On ne mettait pas pied à terre, quand on roulait derrière Jean-Pierre, on était fiers… à bicyclette. (Klik op de kop van dit bericht om het te horen.)
En dit is nog maar het begin, er zullen nog vele tranentrekkers volgen. Bovendien zijn er nog steeds drie vermisten.
Intussen is men voorzichtig begonnen met het opmaken van de balans van de materiële schade. Die wordt nu al geraamd op zo’n € 700 miljoen, uit te keren aan de ruim 45.000 getroffenen die intussen zijn geregistreerd, waaronder circa 1000 grote bedrijven en kleine entrepreneurs. En er zullen nog veel meer claims volgen. Bovendien hebben we het dan nog niet gehad over de schade door gederfde inkomsten, of dokterskosten door opgelopen trauma’s en lichamelijk letsel.
Buiten de raming valt ook de schade aan wegen, oeververbindingen en rivierbeddingen, voorlopig begroot op € 35 miljoen. “Maar dat bedrag moeten we dagelijks bijstellen”, verklaart Jean-Pierre Camillieri van het Conseil Général du Var. Over de totale kosten van het herstel van elektriciteits- en telefoonleidingen en riolering, plus de gigantische opruimingsoperatie (autowrakken, huisraad, puin) die aan het herstel vooraf gaat, durft niemand vooralsnog wat te voorspellen. Maar er wordt inmiddels wel met man en macht aan gewerkt om de Var -en met name Draguignan- weer min of meer bewoonbaar te maken. Vooral door de vele vrijwilligers die met bewonderenswaardige vasthoudendheid dag in dag uit in touw zijn om huis na huis te ‘ontbaggeren’ en waar mogelijk huisraad te redden.
En er is een gigantische solidariteitsactie aan de gang vanuit het hele departement: overal staan collectebussen, zijn er verzameldepots voor kleding, meubels en huishoudelijke artikelen, kinderspeelgoed en wat een mens nog meer kan ontberen. Op elk gemeentehuis kunnen cheques worden ingeleverd voor het Rode Kruis, dat nog steeds voor noodhulp zorgt.
Météo France doet ook een duit in het zakje: in 2013 krijgen we drie nieuwe radarposten die het mogelijk moeten maken noodweer eerder te signaleren, zodat er op tijd gewaarschuwd kan worden. Tot die tijd moeten we blijkbaar maar gewoon een nat vingertje in de lucht blijven steken.

Sarko was here

ma 21 juni 2010


Vandaag hoog bezoek; de president van de republiek kwam zelf een kijkje nemen in het rampgebied dat we inmiddels officieel zijn. Eerder dan vandaag had Sarkozy geen tijd. Hij moest eerst naar Berlijn om met Angela Merkel over bankboetes te praten, toen naar Moskou om een paar leuke business-deals te sluiten, vervolgens naar Londen om te herdenken dat generaal De Gaulle 70 jaar geleden de Fransen opriep tot verzet tegen de Duitse onderdrukker. Maar voor vanmiddag had hij zowaar een gaatje in zijn agenda geprikt voor de slachtoffers van de watersnoodramp in de Var.
In gezelschap van de burgemeester van Toulon (de hoofdstad van de Var) Hubert Falco, de ministers Brice Hortefeux (binnenlandse zaken) en Jean-Louis Borloo (milieu), de prefet van de Var Hugues Parant, en de burgemeester van het zwaar getroffen Trans-en-Provence, Jacques Lecointe, staarde hij ingetogen naar het kalm kabbelende riviertje La Narturby, dat nog maar enkele dagen geleden als een woest kolkende watermassa voor dood en verderf zorgde. Maar de spandoeken met “aidez-nous”, “on a besoin d’aide” (help ons, we hebben hulp nodig) waren niet te negeren en dus sprak Sarko ook even met enkele van de omstanders. Daarna vertrok hij spoorslags naar Draguignan om er de ravage te bekijken op een industrieterrein -in de puinhopen van de getroffen stadwijken waagde hij zich niet- en om er in het hoger gelegen deel van de stad een kerkdienst bij te wonen ter nagedachtenis van de 25 doden die de ramp eiste. Er worden overigens nog steeds 4 mensen vermist.
Bij aankomst vanmiddag sprak de president ferme taal: “Er zal hier nooit meer in een risico-zone gebouwd worden, en in de toekomst moet elke gemeente, zonder uitzondering, beschikken over een rampenplan”, liet hij de verzamelde ‘ramp’burgemeesters -onder wie Max Piselli van Draguignan, de zwaarst getroffen gemeente- weten. Maar voorlopig woont één op de vier Varois in een risicogebied; dat zijn 243.000 mensen. Daarvoor had Sarko nog even géén oplossing.
Klik op het kaartje om te vergroten.

Noodtoestanden: een update

do 17 juni 2010

Het was voorspeld, en het noodweer kwam. Opnieuw. Het betekende weer een doorwaakte nacht, weer meer ellende. Ook de buien die voor vanmiddag waren aangekondigd kwamen conform verwachting, bij bakken uit de hemel gestort. Maar de weersvoorspelling belooft dat het beter wordt. Dat mag ook wel, want het dodental in de Var is inmiddels opgelopen tot 25; er worden nog 14 mensen vermist. Pompiers en vrijwilligers zijn -na de uitgebreide reddingsoperaties, waarbij mensen uit gebouwen en van daken werden gehaald- begonnen aan de zoekactie naar de vermisten. Een gruwelijke taak, waarbij men vooral verwacht slachtoffers in ondergelopen kelders en onder de bagger bedolven auto’s te vinden.
De ravage in de getroffen dorpen en stadjes is intussen enorm. Nu al wordt de schade op vele tientallen miljoenen geschat. De ernstigst getroffen gemeentes: Draguignan, Figanières, Fréjus (St Aygulf), Le Luc, Le Muy, Les Arc-sur-Argens, Roquebrune-sur-Argens, Taradeau, Trans-en-Provence en Vidauban.
Zo’n 94.000 huishoudens zitten nog zonder stroom. Château Sainte Roseline in Les-Arc-sur-Argens, heeft de liefdadigheidslunch morgen, ten bate van de Stichting Pink Ribbon (www.pinkribbon.nl , tegen borstkanker), waar ook Simone Kleinsma zou optreden, moeten afgelasten wegens geen stroom.
In 20 ‘communes’ is geen drinkwater: er wordt ernstig gewaarschuwd om het water dat er eventueel nog uit een kraan drupt, vooral niet te gebruiken, zelfs niet om er je tanden mee te poetsen, laat staan om het te drinken of ermee te koken. De getroffen gemeentes: Draguignan, Plan de la Tour, Grimaud, Cogolin, Gassin, Ramatuelle, La croix Valmer, Rayol Canadel, St Tropez, la Môle, Cavalaire, St Maxime, Roquebrune sur Argens, Bagnol en Forêt, St Aygulf, Trans en Provence, Figanières, Camps de la Source, Cabasse, Les Arcs en Montferrat. Het Rode Kruis deelt intussen flessenwater uit en is een nationale campagne gestart om donaties te werven.
De SNCF (spoorwegen) hoopt het treinverkeer vrijdag weer op gang te hebben, maar nu al wordt er gemeld dat voor grote delen van het traject bussen zullen worden ingezet. Het vliegveld van Toulon/Hyères is inmiddels wel weer open, maar vervoer richting Draguignan en omgeving blijft dubieus.
Kortom, het is hier even niet zo toeristisch, en niemand weet hoe lang het gaat duren. Inmiddels heeft de overheid de Var tot natuurrampgebied uitgeroepen.
Maandag komt president Sarkozy kijken. Hij zal zich waarschijnlijk kapot schrikken.