Aux armes, etcetera


Op 2 maart 1991 stierf Serge Gainsbourg. Ik keek naar de Franse televisie, een hele avond lang een soort herdenkingsprogramma voor de overleden bard. Mijn man had hem en mevrouw Birkin ooit in Parijs ontmoet, mijn kennis van zijn oeuvre beperkte zich tot dat vreselijke ´Je t´aime moi non plus´. Pas die avond drong tot me door dat Gainsbourg heel veel prachtige liedjes heeft geschreven, onder meer voor Brigitte Bardot die niet zingen kan, maar des te meer van dieren houdt. Even vroeg ik me toen af of de Nederlandse televisie een avondvullend programma zou uitzenden als bijvoorbeeld Pierre Kartner overlijdt. En voor het eerst kreeg ik de anarchistische Gainsbourg-interpretatie van de Marseillaise (´Aux armes etcetera…´) te horen. Reggae, in Jamaica opgenomen. Een schandaal in 1979, maar ik was meteen verkocht.
Ik heb niks met volksliederen, nog minder met nationalisme of de iets sympathiekere variant daarvan, het chauvinisme. Maar de Marseillaise vind ik wel een aardig deuntje. Ik zing soms zelfs mee op Quatorze Juillet als dat Franse volkslied ter opening van het dorpsbal ten gehore wordt gebracht. En ik ben blijkbaar de enige niet die de Marseillaise wel ziet zitten. Anders valt niet te verklaren dat het chanson al 220 jaar een hit is. Kunnen de Beatles nog een puntje aan zuigen. Er bestaan internationaal 600 tot 900 verschillende interpretaties van het lied.
De oorspronkelijke versie is in de nacht van 25 op 26 april 1792 geschreven en gecomponeerd door Joseph Rouget de Lisle onder de titel ´Chant de guerre de l´ Armée du Rhin´ (marslied van het Rijnleger). Dat we nu van de Marseillaise spreken, is te danken aan het feit dat troepen uit Marseille het zongen bij hun intocht in Parijs tijdens de Franse Revolutie. Op 14 juli 1795 werd het lied tot de nationale volkshymne van Frankrijk verklaard, maar later door Napoleon als ´subversief´ verboden. Het zou tot 1878 duren voor de Marseille in ere werd hersteld en alsnog tot volkslied werd uitgeroepen. Ook aardig om even te weten: de Marseillaise was ten tijde van de revolutie in dat land tijdelijk het Russische volkslied totdat de Internationale die rol overnam.
Beetje raar anno 2012 vind ik, maar je moet nog steeds op je tellen passen als het om de Marseillaise gaat. Zo staat in de Franse wet dat het verboden is het Franse volkslied te fluiten – zingen mag wel; de Wet-Lopsi bepaalt dat je de Franse vlag niet mag bespotten en de Marseillaise niet ´beledigen´, fluiten is blijkbaar beledigend. Doe je dat soort dingen toch, dan kun je veroordeeld worden tot zes maanden cel en/of € 7.500 boete.
Vanavond zal de Marseillaise ongetwijfeld weer opklinken; in het Sarko-kamp, bij de Hollandistes. Maar als de stemmen geteld zijn, zet ik toch gewoon weer even Gainsbourg op: aux armes, etcetera. Met name dat ‘etcetera’ spreekt me nog steeds het meeste aan. Daar gaat het om, na die ‘aux armes’; komt er nog wat, na al die verkiezingsretoriek? Ik ben er niet gerust op.

Kijk, Zuid-Frankrijk!

Een idee van Renée Vonk-Hagtingius, schrijver, journalist, copywriter, vertaler en hoofdredacteur van www.coteprovence.nl

7 gedachten over “Aux armes, etcetera

  • zo 6 mei 2012 om 17:07
    Permalink

    Renee ik ben subiet de Marseillaise gaan fluiten.
    Ja ik wist wel dat Serge G hele mooie liedjes heeft geschreven.
    zelf vond ik het een beetje eng mannetje met die eeuwige sigaret.

    Beantwoorden
  • zo 6 mei 2012 om 17:32
    Permalink

    och dat volksliederen gedoe is toch een mooie folklore
    zo schijnt het nederlandse wilhelmus qua melodie een draak te zijn (kan dat zelf niet beoordelen , ben zeer onmuzikaal, kan uitsluitend met ons zuidelijke carnaval wijs houden )
    maar toch…….
    als ik het hoor, zo gedragen gespeeld in de stilte van de avond van 4 mei…………..
    dan nog wat
    er is aan mij een olympisch kampioen verloren gegaan
    reden:
    als vers medaillewinnares,staand op het hoogste schavotje,in een vol stadion, luisterend naar dat volkslied zou ik zeker ten aanschouwen van en wereldpubliek in een onbedaarlijk snikken zijn uitgebarsten
    als jong mens had ik dat niet kunnen “hendelen”
    verder ben ik stinkend jaloers op jullie klimaat daar down under
    wij zitten bij de openhaard te snakken naar een zonnestraaltje

    Beantwoorden
  • zo 6 mei 2012 om 18:49
    Permalink

    Maaike, we hengelen hier ook nog naar een zonnestraaltje hoor; mies misweer! En laat de folklore de folkore zijn. Wat telt, is wat er van overblijft, in de dagelijkse praktijk. Niet veel, vrees ik.

    Beantwoorden
  • di 22 mei 2012 om 07:41
    Permalink

    Met ‘Aux Armes etc.’ tekent Serge Gainsbourg voor de eerste Europese reggaeplaat. En voor een nieuw schandaal: de titelsong is een adaptatie van het Franse volkslied, ‘La Marseillaise’. Een eerste concert van Gainsbourg met het nieuwe materiaal wordt gehypothekeerd door een furieuze bende oudstrijders en parachutisten, die met amok dreigen. Zijn uit Kingston overgevlogen muzikanten kiezen het zekere voor het onzekere en blijven in hun hotel. Gainsbourg trotseert in zijn eentje de massa, legt voor het onthutste publiek én de Franse televisiecamera’s een verklaring af, steekt vervolgens zijn vuist in de lucht en heft de officiële versie van ‘La Marseillaise’ aan. Waarop de aanwezige para’s niet anders kunnen dan meebrullen, strak in de houding, rechterhand op het hart. Een overwinning zonder weerga, en een keerpunt in zijn carrière: eindelijk erkent het jonge grut in hem de chanteur-provocateur. Even doorklikken wel, want de imbed-code van het filmpje is om onbegrijpelijke redenen gecensureerd.

    Beantwoorden
    • wo 23 mei 2012 om 21:34
      Permalink

      Dag Mercadeo,
      Prima observatie, zo was het! Gainsbourg was de perfecte provocateur, ooit mooi interview met hem en Birkin gehad. Aardige mensen!

      Beantwoorden

Geef een reactie

%d bloggers liken dit: